Bos-, duin- en heidegebieden

Ontstaansgeschiedenis

Het bosrijke gebied ten zuiden en westen van Soest heeft een belangrijke rol gespeeld in de ontstaansgeschiedenis van Soest. Het bijzondere landschap dat deel uitmaakt van de Utrechtse Heuvelrugtrok door de jaren heen mensen aan: om te overleven, te produceren, te wonen en te recreƫren.

Hoe natuurlijk de bossen, heidevelden en duinen ook aandoen, de rol van de mens in het landschap is groot geweest. De oorspronkelijke linde- en eikenbossen veranderden door de landbouw in heidevelden en later ook in stuifzanden. De stuifzanden en heidevelden werden vanaf de 18e eeuw weer deels beplant toen welgestelden uit de stad uitgestrekte landgoederen met buitenplaatsen aanlegden.

In de 19e eeuw doet de Engelse landschapsstijl zijn intrede waarbij bossen worden afgewisseld met open plekken, resterende heidevelden en stuifduinen, tuinen, parken en lange lanen. Het bebossen van de heidevelden en zandverstuivingen komt in stroomversnelling wanneer dennenbossen worden aangeplant voor de mijnbouw in Limburg. Het hout wordt gebruikt om gangen te stutten in de steenkoolmijnen. Dennenhout was gunstig omdat het, lang voordat het bezweek, begon te kraken zodat de mijnwerkers tijdig konden vluchten.

Vanaf 1881 wordt bij de Soesterduinen door de Utrechtsche Waterleiding Maatschappij begonnen met waterwinning. Eind 19e eeuw speelt het gebied ook een rol in onze defensie. Op de Vlasakkers komt een militaire oefenterrein. Later vestigen zich ook diverse (zorg)instellingen in de bosgebieden. Frisse lucht was immers een goed geneesmiddel. En ook de recreant ontdekt de natuur als plek om bij te komen van de alledaagse drukte.

Soest ontleent een belangrijk deel van haar identiteit aan de bos-, duin- en heidegebieden. In de loop van de tijd zijn in het gebied bijzondere cultuurhistorische en landschappelijke kwaliteiten ontstaan. Maar het gebied staat niet stil. Functies verdwijnen en andere komen er voor terug. De aanwezige kwaliteiten bieden fraaie aanknopingspunten om deze veranderingen goed in te passen en het gebied nog mooier te maken.

Streefbeeld

Een gebied waar de landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten die onder invloed van de natuur en de mens zijn ontstaan zichtbaar en beleefbaar blijven en waar nieuwe ontwikkelingen bijdragen aan het versterken van het bijzondere karakter en de identiteit van de verschillende deelgebieden.

Inspiratiekaart

Meer cultuurhistorie van het bos, duin- en heidegebied vindt u in de inspiratiekaart Bos, duin- en heidegebieden (pdf, 528 kB). U kunt ook een papieren versie aanvragen via postbus2000@soest.nl ter attentie van Klaas van Haaften.