De Soester Eng

De Soester Eng is een uniek open landschap midden in de kern van Soest. Deze eng was oorspronkelijk groter en is door ontwikkelingen verdeeld in de Noordelijke en de Zuidelijke Eng. Vooral de Zuidelijke Eng is een zeer duidelijk begrensde landschappelijke eenheid. Het noordelijk deel kreeg in de loop der jaren meer het karakter van een routestructuur tussen een aantal velden.

De (Zuidelijke) Eng is een groot open toegankelijk akkercomplex. Door de van nature wat hogere ligging en bolling in het landschap, is er een goed overzicht over de Eng. Het historisch grondgebruik als akkerland en de relatie met de lager gelegen boerderijen is nog altijd herkenbaar door routes en doorzichten vanaf de Eng richting het omliggende landschap.

De Molenweg, Soesterengweg en Julianalaan vormden vroeger de Baarnweg: één van de oudste wegen van Soest. Deze route maakte destijds deel uit van een zeer belangrijke route van Amsterdam naar Duitsland. Aan de Soesterengweg staat de vroegere buitenplaats ‘De Witte Burcht’ uit 1913 met chauffeurswoning. Daarnaast staat de in de tweede wereldoorlog gebouwde modelboerderij ‘De Witte Burchthoeve’.

De verkaveling van de zuidelijke Eng dateert nog uit de vroege middeleeuwen en bestaat uit kleine smalle percelen in een overwegend zuidwest-noordoostelijke richting. Aan de randen liggen enkele stukken land met een verkaveling in een afwijkende richting.

Streefbeeld

Het streefbeeld voor de Soester Eng is een open akkerland met verschillende gewassen en een rijke akkerflora. De Eng is vanaf alle kanten toegankelijk en beleefbaar, wandelend en met de fiets. Er zijn doorkijkjes en vergezichten en er worden educatieve en recreatieve activiteiten ontplooid.

Ontstaan Soester Eng

De Soester Eng is een langgerekte zandheuvel in Soest. De lange oostzijde grenst aan de lage drassige veengrond van de Eempolder. De Eng is gevormd in de laatste ijstijd, zo’n 150.000 jaar geleden. In die tijd schoven vanuit het noorden grote gletsjers over het gebied die de grond voortstuwden. Zo ontstonden stuwwallen als de Utrechtse Heuvelrug. Bij Soest werd de stuwwal bij een latere uitbreiding van het landijs overreden, waardoor de Soester Eng als een geïsoleerde heuvel in het landschap is achtergebleven.

Het hoogste punt van het zuidelijk deel van de Soester Eng ligt ongeveer 18 meter boven de zeespiegel. De Amersfoortse Berg, de Eempolder en het kerkje van Soest-Zuid zijn dan goed te zien. Nog net iets hoger is de Lazarusberg op de noordelijke Eng, deze berg ligt 20 meter boven de zeespiegel. Deze berg is vanouds met bomen beplant en was vroeger een markant en veel gefotografeerd punt op de Eng, en bood prachtige vergezichten.

De relatief hooggelegen maar ook vlakke Eng bleek zeer geschikt als akkerland. De akkers werden bemest met de uitwerpselen van schapen die werden opgevangen in potstallen. Als de mestlaag te nat werd, ging de boer plaggen steken op de heide, die hij dan over de mest uitstrooide. Zo werd de potstal gevuld met een laag, die afwisselend uit mest en heideplaggen bestond. Als de stal vol was, werd de inhoud over de akkers uitgekruid. Aan de rand van de Eng, beschermd tegen overstromingen van de Eem, is rond het jaar 1.000 de agrarische nederzetting Soest ontstaan.

Inspiratiekaart

Meer cultuurhistorie van De Soester Eng vindt u in de inspiratiekaart De Soester Eng (pdf, 483 kB). U kunt ook een papieren versie aanvragen via postbus2000@soest.nl ter attentie van Klaas van Haaften.